Hechtingsstoornis

This page is also available in English

Hechtingsstoornis of Problematische Gehechtheid is een verzamelterm voor emoties en gedragingen van kinderen, jongeren en volwassenen waaruit blijkt dat je geen, of niet voldoende emotionele veiligheid ontleent aan de relatie met betrouwbare en vertrouwde opvoeders of een betrouwbare partner. Het zit niet zo zeer in de relatie, maar in jezelf; je hebt een niet bij de relatie passende argwaan, terughoudendheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in het contact.

Deze argwaan, terughoudenheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in het contact is het gevolg van je eerdere ervaringen waarin deze argwaan, terughoudenheid, onzekerheid of oppervlakkigheid een logische reactie was. Het is als het ware gaan vast zitten in je systeem, ook nu het niet meer nodig.

Dit veranderen kan! (maar is best lastig).

Problemen rond gehechtheid worden verschillend genoemd; hechtingsstoornis, geen-bodem-syndroom, adoptieprobleem, geen basisvertrouwen, geen basisveiligheid enz. Vaak gaat het samen met diverse trauma’s en verlieservaringen.

ZO! zorgoplossingen. Kinderpsychologen & Psychologen.

Een hechtingsstoornis verstoord het samen zijn met andere mensen. Vaak is het verstopt onder andere problemen, zoals gedragsproblemen, emotionele geremdheid, onrustig en alert gedrag, moeite je te binden, geen of juist veel oppervlakkige contacten, zwak zelfvertrouwen, manipuleren, snel beledigd of afgewezen voelen, controle willen houden, weinig basisvertrouwen, depressie enzovoort.

Dit zie je zowel bij kinderen, jongeren als volwassenen.

OORZAKEN VAN HECHTINGSSTOORNIS

Je kan een hechtingsstoornis of problematische gehechtheid ontwikkelen door bijvoorbeeld een belaste start in je leven, ziekenhuisopnamen als jong kind, adoptie, verlies van een ouder, pleeggezin plaatsingen, een slechte match met je ouders/opvoeders, misbruik, geweld of het niet passend beschikbaar zijn van ouders/opvoeders door hun eigen ziekte of problemen. Het kan vanaf het begin moeilijk zijn gegaan, maar ook na een ingrijpende gebeurtenis op latere leeftijd.

Je raakt als het ware los van je omgeving en bent op jezelf terug geworpen.

Dit is voor alle mensen beangstigend en moet je wegstoppen. Als er dan geen herstel komt, ontwikkel je een nieuwe overlevingsstrategie om het te redden. Eentje met argwaan, terughoudendheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in het contact. Het lukt je om (regelmatig zelfs heel) goed te functioneren, maar contact met anderen en jezelf is verstoord geraakt.

Vertrouwen verdwijnt en de basis voor verdere opvoeding en een verdere evenwichtige ontwikkeling van binnen uit valt weg. Soms blijkt dat pas na lange tijd.

ONVEILIGE GEHECHTHEID OF STOORNIS?

Een onveilige gehechtheid wordt vaak ook als een stoornis gezien. Dit is niet zo. Een onveilige gehechtheid is als het ware een stijl; er is wel enige argwaan, terughoudendheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in contact, maar niet als een diepgaand overheersend patroon in alle relaties en op bijna alle momenten. Een onveilige gehechtheid beschouwen we als een risicofactor, maar ook als iets vanuit het gewone dagelijke leven te herstellen is. Door nieuwe (wel goede ervaringen) op te doen. Hiernaast hebben alle mensen bij perioden of bij enkele relaties aspecten van een onveilige gehechtheidsstijl.

Bij een hechtingsstoornis is er een diepgaand patroon wat in meerdere relaties en vrijwel voortdurend bepalend is en negatieve gevolgen heeft. Het opdoen van nieuwe (wel goede) ervaringen leidt niet tot een vanzelfsprekende bijstelling van het patroon. Het patroon blijft als overlevingsstrategie de nieuwe ervaringen als het ware blokkeren. Regelmatig snappen mensen met een hechtingsstoornis dit zelf heel goed, maar kunnen het niet zonder behandeling veranderen.

BEHANDELING HECHTINGSSTOORNIS

Behandeling bij een hechtingsstoornis probeert het vertrouwen met jezelf en anderen te herstellen.  Problemen in de gehechtheid schreeuwen om aandacht. Gehechtheid blijft mogelijk, ook als je ouder bent. We proberen de oude ervaringen te verwerken en nieuwe ervaringen rond nabijheid toe te laten. Dit is een proces wat respect vraagt voor het oude patroon. Dit patroon is immers niet voor niets ontstaan, ook al is het nu niet meer passend.

De behandeling kan worden gedaan via bijvoorbeeld  differentiatie & fasetherapie, kindertherapie, ouder-kindtherapie, ouderbegeleiding, Therapeutisch Opvoeden, basistherapie, traumabehandeling, EMDR bij gehechtheid enz.

DIFFERENTIATIE & FASETHERAPIE

ZO! kinderpsychologen, specialisten bij hechtingsstoornissen.

Differentiatie & Fasetherapie zijn twee therapievormen voor kinderen en jongeren met gehechtheidsproblemen. De behandeling wordt uitgevoerd met de ouders, opvoeders of vaste verzorger (b.v. groepsleider).

Op een gecontroleerde en gefaseerde manier worden corrigerende ervaringen aangeboden rond nabijheidsvormen en krijgen van zorg. Samen met de andere interventies wordt gewerkt aan opbouw van vertrouwen in anderen en jezelf.

Bij Differentiatietherapie wordt een kind of jongere gestimuleerd allerlei details te gaan voelen. Zacht, warm, koud, zout, zoet enzovoort. Bij hechtingsproblemen is contact met deze waarnemingen vaak afgestompt, omdat het ook pijnlijke dingen naar boven kan laten komen of niet voldoende ontwikkeld zijn. In de thuissituatie wordt in deze periode aandacht besteed aan een stabiele omgeving en het inperken van gedragsproblemen, via Therapeutisch Opvoeden.

Na de Differentiatietherapie kan worden gestart met Fasetherapie. Met kinderen en jongeren wordt per levensfase (baby, peuter, kleuter, basisschool) uitgezocht wat je nodig hebt en welke vorm van nabijheid hier bij kan passen. Hierna mogen kinderen dit met hun ouders of verzorgers binnen omschreven huiswerkopdrachten na spelen. Het vraagt van ouders of verzorgers een sensitieve rustige benadering. Op speelse wijze wordt er gewerkt in een sfeer van “samen zijn”. We passen het in bij gebruiken in het gezin die al bestaan, maar die nu een extra accent krijgen. Door de structuur van de therapie is het voor zowel kinderen als ouders veilig uit te voeren. Ervaringen worden in de contacten met de therapeut verder uitgewerkt. Met ouders of verzorgers is regelmatig contact.

Na afsluiting van de nabijheidsfasen is er een vervolg  met aandacht voor vaardigheden, leren omgaan met anderen vanuit begrip en zelfwaardering.

Therapeutisch Opvoeden bij een hechtingsstoornis

Op deze manier kan je weer opnieuw voorspelbaar en sensitief gaan reageren en samen met de behandeling voor trauma, hechtingsprobleem of adoptieprobleem een nieuwe start voor je kind te maken.

download ook de paper; Therapeutisch Opvoeden bij Problematische Gehechtheid

De animatie is gemaakt door Storytelling Studios www.storytellingstudios.nl

EMDR bij hechtingsstoornis

EMDR is een behandeling die goed werkt bij trauma’s. Gevoelens van onveiligheid binnen een relatie hebben vaak te maken met eerdere nare ervaringen of verlatingen. EMDR is een middel om therapie bij hechtingsstoornissen te ondersteunen en te versnellen, juist als je er niet goed over kan praten. Je leest er meer over bij EMDR.

BASISTHERAPIE VOLWASSENEN

ZO! kinderpsychologen, specialisten bij hechtingsstoornissen.

Basistherapie is een therapievorm voor volwassenen met klachten die samenhangen met problemen rond gehechtheid of een hechtingsstoornis.

De oorzaak bij gehechtheidsproblemen ligt in het verleden, maar klachten komen naar voren in het heden. Bijvoorbeeld heel hard werken, om niet te voelen. Of problemen met relaties en intimiteit, claimen of te veel afstand houden, problemen met voelen in je lichaam, niet opkomen voor jezelf of weten wat belangrijk voor je is, last van angsten, spanningen, piekeren, niet goed keuzes durven maken, overmatig middelengebruik om niet te voelen etc.

Basistherapie probeert basis in jezelf te maken. Via inzichtgevende gesprekken, uitleg, bewerken van voorliggende ervaringen en oefeningen proberen we de afstemming met jezelf te versterken. Je te laten voelen wat er met je gebeurt, handreikingen te geven hoe je om moet gaan met nare gevoelens en alsnog (of opnieuw) vertrouwen in jezelf en de ander te gaan vinden.

De therapie maakt gebruik van inzichten uit onder andere gehechtheidstheorieën, cognitieve gedragstherapie, EMDR en ervaringsgerichte psychotherapie. Het is een therapievorm die (meestal) minimaal een jaar duurt.  Meer informatie vind je op www.hechtingsproblemen.nl.

SHERBORNE

Sherborne bewegingstherapie is een therapie die wij gebruiken om samen met ouders kinderen via bewegingsspelletjes vertrouwen te laten ontwikkelen in contact, in zichzelf en in elkaar. Het is een speelse therapievorm die aansluit bij de bewegingsbehoefte en spelbehoefte van kinderen. Het is een voorzetje voor therapie. We werken met het kind en de ouders/opvoeders. Het spel geeft plezier. Zorgvuldig ingezet helpt het een kind om zich meer stevig te gaan voelen, zich te kunnen ontspannen in contact en plezier in het samenwerken met zijn ouders of opvoeders weer op gang te brengen.

ONDERZOEK HECHTINGSSTOORNIS

Een hechtingsstoornis kan zich uiten op verschillende manieren. Vaak lijkt het op ADHD, Autisme, LVB, FASD of andere beelden. Toch is het  iets anders en vraagt ook een andere benadering.

Goede diagnostiek is daarom belangrijk en mogelijk. We kijken naar o.a. de relatiegeschiedenis, trauma’s, huidige gehechtheid aan vaste verzorgers, het ontwikkelingsverloop, informatieverwerking, taal, organisatietaken en medische geschiedenis.